Oszustwa internetowe – dlaczego FATF uznaje je za największe ryzyko AML?
Oszustwa internetowe (cyber-enabled fraud) stały się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla globalnego systemu finansowego. W najnowszym raporcie z lutego 2026 r. FATF (Financial Action Task Force) wskazuje wprost: oszustwa cyfrowe są dziś jednym z głównych źródeł środków pochodzących z przestępstwa na świecie.
To już nie jest problem konsumencki. To problem systemowy z punktu widzenia przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML).
Czym jest cyber-enabled fraud według FATF?
Cyber-enabled fraud to oszustwo umożliwione przez technologie cyfrowe, w tym:
- phishing i spear-phishing
- oszustwa inwestycyjne online
- oszustwa romantyczne
- deepfake i podszywanie się pod tożsamość
- fałszywe strony internetowe i reklamy w mediach społecznościowych
- wyłudzenia przez komunikatory
FATF podkreśla, że kluczowe nie jest samo oszustwo, lecz generowanie ogromnych wolumenów nielegalnych środków, które następnie trafiają do systemu finansowego.
Dlaczego oszustwa internetowe są dziś największym źródłem pieniędzy z przestępstwa?
Raport FATF pokazuje kilka twardych faktów:
- 90% ocenionych jurysdykcji uznaje oszustwa za istotne ryzyko prania pieniędzy,
- w niektórych krajach do 15% dorosłych padło ofiarą skutecznego oszustwa,
- w USA straty liczone są w dziesiątkach miliardów dolarów rocznie,
- w Wielkiej Brytanii oszustwa stanowią ponad 40% wszystkich przestępstw.
To oznacza jedno: fraud stał się dominującym generatorem nielegalnych przychodów.
Jak digitalizacja zwiększyła skalę oszustw finansowych?
Pandemia COVID-19 przyspieszyła transformację cyfrową. Niestety, także po stronie przestępców.
Kluczowe czynniki wzrostu:
- płatności natychmiastowe,
- transakcje transgraniczne online,
- rozwój branży Fintech,
- upowszechnienie aktywów wirtualnych,
- sztuczna inteligencja i deepfake.
Efekt? Środki przemieszczają się szybciej niż systemy AML/CFT są w stanie zareagować.
W świecie płatności natychmiastowych czas reakcji decyduje o tym, czy pieniądze da się odzyskać.
Jak aktywa wirtualne wpływają na pranie pieniędzy z oszustw?
FATF zwraca uwagę, że:
- przestępcy coraz częściej żądają zapłaty bezpośrednio w kryptowalutach,
- środki z rachunków bankowych są szybko konwertowane na aktywa wirtualne,
- różnice w regulacjach między jurysdykcjami są wykorzystywane do unikania odpowiedzialności.
Dlatego tak duże znaczenie ma regulacja VASP (Virtual Asset Service Providers) oraz wdrożenie tzw. travel rule.
Czym są scam centres i dlaczego to nowy model przestępczości?
Raport FATF wskazuje na rozwój tzw. scam centres – wyspecjalizowanych centrów oszustw działających często w strukturach transnarodowych grup przestępczych.
Cechy charakterystyczne:
- przemysłowa skala działania,
- powiązania z handlem ludźmi,
- wykorzystanie pracy przymusowej,
- zintegrowane modele prania pieniędzy.
Oszustwo nie jest już incydentem. To zorganizowany biznes!
Szkolenie AML/CFT dla biur rachunkowych.
Zainteresowany wzięciem udziału w kursie?
Dlaczego oszustwo i pranie pieniędzy są dziś jednym procesem?
FATF podkreśla istotną zmianę. Dawniej najpierw dochodziło do oszustwa, a jego następstwem było pranie pieniędzy.
Dziś:
- rachunki słupów są przygotowane z wyprzedzeniem,
- funkcjonują sieci mułów finansowych,
- handel kontami bankowymi jest zorganizowany,
- transfery przez podmioty z branży Fintech są elementem modelu operacyjnego.
Fraud i money laundering są projektowane razem od pierwszego dnia.
Jakie działania rekomenduje FATF w walce z oszustwami cyfrowymi?
1. Transparentność płatności
- confirmation of payee,
- lepsza jakość danych płatniczych,
- ograniczenie anonimowości.
2. Szybkie zamrażanie środków
- mechanizmy natychmiastowego wstrzymania płatności,
- konfiskata bez wyroku skazującego,
- usprawniona współpraca międzynarodowa.
3. Regulacja VASP i aktywów wirtualnych
- skuteczne KYC,
- travel rule,
- egzekwowanie przepisów.
4. Beneficjent rzeczywisty
- ograniczenie wykorzystania spółek „wydmuszek”,
- wielotorowy dostęp do danych o beneficjentach rzeczywistych.
5. Wykorzystanie technologii w AML
- machine learning,
- scoring ryzyka w czasie rzeczywistym,
- analiza anomalii.
Manualne AML przestaje wystarczać!
Co raport FATF oznacza dla instytucji obowiązanych?
Instytucje obowiązane finansowe powinny:
- zaktualizować ocenę ryzyka o cyber-enabled fraud,
- uwzględnić ryzyko „velocity risk” (ryzyko prędkości przepływu środków),
- wzmocnić monitoring płatności natychmiastowych,
- rozwijać mechanizmy wykrywania rachunków mułów.
To nie jest już opcja. To konieczność regulacyjna!
Czy oszustwa internetowe będą głównym wyzwaniem AML w najbliższych latach?
Wszystko wskazuje na to, że tak. FATF jasno sygnalizuje, że cyber-enabled fraud będzie jednym z głównych obszarów koncentracji w kolejnych latach. Ponad 200 jurysdykcji w globalnej sieci FATF wdraża narzędzia AML/CFT w celu ograniczenia przepływu środków do przestępców.
Jednak bez:
- szybkiej współpracy międzynarodowej,
- wymiany informacji w czasie rzeczywistym,
- wykorzystania zaawansowanej analityki
Odzyskiwanie środków pozostanie ograniczone.
Podsumowanie: dlaczego raport FATF o oszustwach cyfrowych jest tak ważny?
Bo zmienia perspektywę. Oszustwa internetowe to nie tylko problem konsumentów. To:
- kluczowe źródło środków przestępczych,
- systemowe wyzwanie dla AML/CFT,
- zagrożenie dla stabilności systemu finansowego,
- test skuteczności globalnej współpracy regulacyjnej.
W praktyce oznacza to jedno: Cyber-enabled fraud to centralne wyzwanie systemów przeciwdziałania praniu pieniędzy w najbliższej dekadzie.
Źródło:
Jestem Mirosława Zachaś-Lewandowska – konsultantka finansowa, audytorka i wykładowczyni. W Walucie Wiedzy uczę, jak skutecznie zarządzać finansami, unikać błędów i osiągać stabilność. Mam 17 lat doświadczenia w instytucjach finansowych i wiem, jakie problemy pojawiają się najczęściej. Moje kursy to praktyczna wiedza i gotowe rozwiązania, które możesz od razu wdrożyć. Zapisz się i przejmij kontrolę nad swoimi finansami!